W nocy z 30 kwietnia na 1 maja 2004 roku reprezentanci polskiej i czeskiej części naszego Euroregionu podpisali w cieszyńskim teatrze ważny dla rozwijającej się intensywnie współpracy dokument Deklaracji Cieszyńskiej. Określił on kierunki i sposoby dalszej polsko-czeskiej współpracy na obszarze, który wciąż stanowi - nie tylko kulturową – wspólnotę opartą o nieprzerwanie żywe i atrakcyjne dziedzictwo Śląska Cieszyńskiego.
 
Podpisaniu tego ważnego dokumentu, który był kolejnym krokiem na drodze budowania wzajemnego zaufania po obu stronach granicy towarzyszyła i część bardziej ludyczna, ta miała miejsce – no, jakżeby inaczej – nieopodal teatru, na jednym z granicznych mostów Cieszyna i Czeskiego Cieszyna, Moście Przyjaźni, gdzie lokalna społeczność pogranicza od Cieszyna po Istebną i Jastrzębie-Zdrój po stronie polskiej i Czeskiego Cieszyna po Jabłonków i Bogumin po stronie czeskiej, świętowała ten moment naszej wspólnej historii. Pewnie nikt wtedy nie myślał, że może coś nie wyjść, zapewne wszystkim obecnym wtedy na brzegach granicznej rzeki Olzy udzieliła się euforia zgromadzonych a nastroje były na pewno tylko takie, jakie wywołać mogą pokazy sztucznych ogni i zbiorowy, prawdziwy entuzjazm.
 
Podobne nastroje towarzyszyły nam w 2007 roku, kiedy otwierały się wrota strefy Schengen, do przejścia przez które w Euroregionie przygotowywaliśmy się od 2001 roku, kiedy rozpoczęliśmy prace nad modelowym studium przekraczania granicy „Border Crossing”, albo – wcześniej, gdy w 1998 roku w podwojach cieszyńskiej filii Uniwersytetu Śląskiego podpisywaliśmy Umowę o współpracy regionalnej, którą Euroregion powołaliśmy do życia, czy też całkiem niedawno w 2010 roku, na cieszyńskim Zamku, kiedy zawarciem porozumienia potwierdziliśmy obiecująco kształtującą się współpracę z francusko-niemieckim Eurodystryktem Regio Pamina.
 
Współpraca polsko-czeska w obszarze Euroregionu Śląsk Cieszyński to jednak zdecydowanie i przede wszystkim praca, mrówcze zmagania dzień po dniu, by z każdym tygodniem, miesiącem, rokiem, ten skrawek polsko-czeskiego pogranicza był coraz bardziej nasz, wspólny i wartościowy zarówno dla mieszkańców jak i odwiedzających.
Oczywiście, że skutecznie zarządzamy tym ważnym dla wspierania i aktywizacji pogranicza instrumentem jakim nieprzerwanie jest fundusz mikroprojektów. Pomagamy budować transgraniczne partnerstwa nie tylko samorządów lokalnych, instytucji kultury, szkół czy uczelni ale i aktywnych bardzo u nas organizacji pozarządowych. W naszej euroregionalnej współpracy ogromną rolę odgrywają jednak także inicjatywy własne, zgrupowane w projekty i programy (wymienimy tylko kilka z ponad 60-u: Regiotour, Interturism, Modernizacja dróg dojazdowych do przejść granicznych w rejonie Cieszyna, Inforeg 2006, Infotur, Greenway’s, PAT-TEIN czy EURO-IN) niejednokrotnie z wykorzystaniem dobrych praktyk z innych europejskich granic, w szczególny zaś sposób z pogranicza francusko-niemieckiego, gdzie obok wspomnianego już Eurodystryktu Regio Pamina, mamy i drugiego sprawdzonego partnera, lidera międzynarodowej sieci TEIN, jakim jest – mający swą siedzibę w nadgranicznym Kehl – EuroInstitut, nasza inspiracja w budowaniu podobnej formy działalności na pograniczu polsko-czesko-słowackim.
Stowarzyszenie Rozwoju i Współpracy Regionalnej „Olza”, bo taką nazwę nosi strona polska Euroregionu, ma jednak licznych instytucjonalnych partnerów także na polsko-czeskim pograniczu. W Republice Czeskiej – obok naszego euroregionalnego partnera jakim jest Regionalne Stowarzyszenie Współpracy Terytorialnej Śląska Cieszyńskiego – to Rada Regionalna i Institut EuroSchola z Trzyńca. W Polsce to między innymi Śląska Organizacja Turystyczna, we współpracy z którą realizujemy wartościowe regionalne projekty turystyczne (najważniejszy z nich to Śląski System Informacji Turystycznej). Współpracujemy oczywiście z pozostałymi Euroregionami na granicach Polski, w sposób szczególny jednak z tymi, które działają na naszym pograniczu. Szczególne miejsce we współpracy od lat zajmuje zacne grono instytucji i osób zaangażowanych we wdrażanie transgranicznych programów Phare Credo, Phare CBC, Interreg IIIA czy programów Europejskiej Współpracy Terytorialnej aktualnej perspektywy finansowej 2007-2013 i tej nowej na lata 2014-2020, w której przygotowaniu aktualnie aktywnie uczestniczymy.
 
Co cechuje naszą współpracę? Na pewno jej naturalność i nieudawana potrzeba po obu stronach granicy. Wszystko to oparte o spuściznę historyczną i dziedzictwo kulturowe Śląska Cieszyńskiego z jego wciąż żywo bijącym cieszyńskim sercem. W tę współpracę modelowo wpisały się również Jastrzębie-Zdrój i gmina Godów, z innym bagażem historycznej przeszłości, dodając jednak wiele bardzo wartościowych elementów do naszej euroregionalnej układanki. Ważną rolę odgrywa także mniejszość polska zamieszkująca po stronie czeskiej Śląska Cieszyńskiego, wciąż szukająca należnego, docelowego miejsca we współpracy transgranicznej.
 
Jak każda i nasza działalność ma jednak i swoje ograniczenia. Te wynikają w szczególności z efektu skali, jesteśmy przecież jednym z najmniejszych Euroregionów na granicach Polski. Wciąż też nasza wspólna historia i jej różna ocena stanowić potrafią swoiste „hamulce” we współpracy, z którymi jednak chyba sobie radzimy, bo wciąż idziemy do przodu, bez obaw patrząc w nadchodzącą przyszłość.
 
No właśnie, przyszłość. Tę wyznaczyła nam uchwała Rady Euroregionu z listopada 2012 roku, która wskazała na cztery nowe obszary szczególnej aktywności współpracy: ochronę środowiska, ochronę zdrowia, bezpieczeństwo publiczne i zarządzanie kryzysowe oraz rozwój przedsiębiorczości i współpracę gospodarczą.
Wszystko wskazuje więc, że jesteśmy wciąż potrzebni na granicy, w miejscu, dla rozwoju którego powołano nas ponad 15 lat temu do życia.